Spaceruj─ůc z Hammeren mo┼╝esz zaw─Ödrowa─ç do niezwyk┼éego historycznego obiektu – zamku Hammershus. Ten kompleks fortyfikacji zas┼éuguje jednak na osobn─ů wycieczk─Ö, podczas kt├│rej czekaj─ů na Ciebie malownicze krajobrazy i wa┼╝ny rozdzia┼é historii wyspy.

Ruiny zamku Hammershus – informacje praktyczne

Zanim przejdziemy do historii fortecy, kilka informacji praktycznych o jej zwiedzaniu.

Jak dotrze─ç do Hammershus?

Hammeshus mie┼Ťci si─Ö na p├│┼énocno-wschodnim wybrze┼╝u wyspy, w niedalekiej odleg┼éo┼Ťci od Allinge-Sandvig

Do Hammershus możesz dotrzeć spacerem z Hammeren, dostać się autobusem nr 7+8 (aktualny rozkład znajdziesz tutaj) lub przyjechać samochodem i zaparkować tuż obok ruin (koszt w sezonie wysokim to 35 DKK za 6 godzin).

Bilety do Hammershus

Wstęp na teren fortecy jest bezpłatny.

Atrakcje Hammershus

Hammershus znajduje si─Ö na skalnym klifie, na wysoko┼Ťci 75 m n.p.m. . Na terenie ruin zamku znajdziesz mur o d┼éugo┼Ťci 750 m, sza┼äce oraz fos─Ö, a ich centralnym punkcie baszt─Ö Mantel (du┼ä. Mantlet├ąrnet), kt├│ra jest najstarszym obiektem, z pocz─ůtku XIII wieku.

Apartamenty Bornholm Pyttega├ąrden

Na terenie fortecy, opr├│cz ruin Hammershus, znajdziesz:

  • Centrum turystyczne Hammershus, w kt├│rym poznasz fascynuj─ůc─ů histori─Ö zamku i zobaczysz zapieraj─ůc─ů dech w piersiach panoram─Ö widokow─ů.
  • Kawiarnia Brohusets, w kt├│rej zjesz przek─ůski kuchni europejskiej z widokiem na malowniczy krajobraz zamku.
  • Sklep Brohusets z lokalnym r─Ökodzie┼éem, cz─Östo wykonywanym na specjalne zam├│wienie (st─ůd cz─Ö┼Ťci pami─ůtek nie znajdziesz nigdzie indziej)

Dodatkow─ů atrakcj─ů b─Öd─ů pas─ůce si─Ö na ┼é─ůkach wok├│┼é zamku owce, kt├│re dope┼éni─ů wyj─ůtkowo┼Ť─ç do┼Ťwiadczania historii Bornholmu.

Zamek Hammershus z psem

Co wa┼╝ne, na teren Hammershus mo┼╝esz wej┼Ť─ç z psem bez ┼╝adnych wi─Ökszych ogranicze┼ä – pies musi by─ç jedynie na smyczy, by nie stanowi─ç zagro┼╝enia dla owiec i pozosta┼éych turyst├│w.

Owce w Hammershus fot. Ewelina Podrez-Siama
Owce w Hammershus fot. Ewelina Podrez-Siama

Historia zamku Hammershus

Pozornie zaskakuj─ůca mo┼╝e by─ç ch─Ö─ç fortyfikowania tak niewielkiej wyspy jak Bornholm. Wynika to jednak z jej strategicznego po┼éo┼╝enia, umo┼╝liwiaj─ůcego kontrol─Ö g┼é├│wnych szlak├│w handlowych i komunikacyjnych na Morzu Ba┼étyckim – pomi─Ödzy terenami historycznej Skanii, a Niemcami i innymi pa┼ästwami ba┼étyckimi (w tym Polsk─ů).

Dlatego historia Hammershus jest ciekawa, ale i niejednoznaczna. Istniej─ů dwie teorie dotycz─ůce powstania zamku.

Szwedzka odpowied┼║ na budow─Ö twierdzy w Lilleborg…

Pierwsza z nich m├│wi, ┼╝e budowa prawdopodobnie zosta┼éa zako┼äczona oko┼éo 1255 roku, a jej inicjatorem by┼é arcybiskup obecnie szwedzkiego miasta Lund, kt├│ry zabiega┼é o panowanie na wyspie z Kr├│lem Danii. Powsta┼éy w Hammeren zamek mia┼é by─ç od┼éo┼╝on─ů w czasie odpowiedzi─ů na budow─Ö twierdzy Lilleborg z ok. 1150 roku.

Ze wzgl─Ödu na du┼╝─ů rozpi─Öto┼Ť─ç czasow─ů w obr─Öbie tej hipotezy, trudno okre┼Ťli─ç czy mowa o inicjatywie Assera (arcybiskup Lund w latach 1104-1137) czy mo┼╝e dzia┼éaniach Jensa Granda (1289ÔÇô1302). Wbrew pozorom nie musi to si─Ö wyklucza─ç – proces budowy tego typu fortyfikacji od planu do finalnej formy to dekady.

Wiadomo natomiast, ┼╝e 1259 r. wojska arcybiskupie doszcz─Ötnie zniszczy┼éy Lilleborg, po kt├│rym dzi┼Ť zosta┼éy jedynie niewielkie ruiny. Hammershus od tamtego momentu sta┼é si─Ö g┼é├│wnym zamkiem wyspy.

To pokazuje jak silna i d┼éugotrwa┼éa by┼éa walka o hegemoni─Ö pomi─Ödzy Dani─ů, a Szwecj─ů, co niew─ůtpliwie wp┼éywa┼éo na nie┼éatw─ů histori─Ö Bornholmu, ale i silny lokalny patriotyzm jej mieszka┼äc├│w.

… czy baza du┼äskich wypraw krzy┼╝owych?

Autorem drugiej teorii jest Kjeld Borch Westh, kierownik Du┼äskiego Muzeum Narodowego. Bazuj─ůc na najnowszych odkryciach archeologicznych, sugeruje on, i┼╝ Hammershus zosta┼é zbudowany na pocz─ůtku XIII wieku i mia┼é s┼éu┼╝y─ç za rezydencj─Ö kr├│la Danii Waldemara II i baz─Ö dla du┼äskich wypraw krzy┼╝owych.

Pr├│by wyja┼Ťnienia skomplikowanych pocz─ůtk├│w historii zamku trwaj─ů do dzi┼Ť.

Zamek Hammershus
Zamek Hammershus

Dalsze losy i burzliwa historia spornego zamku

Niezale┼╝nie od tego, kt├│ra z teorii jest prawdziwa, Hummershus od pocz─ůtku stanowi┼é przedmiot sporu pomi─Ödzy Dani─ů, a Szwecj─ů. Przechodzi┼é z r─ůk do r─ůk, raz stanowi─ůc w┼éasno┼Ť─ç Kr├│la Danii, a raz Arcybiskupa Lund. Wbrew pozorom jednak to nie Dania czy Szwecja odpowiadaj─ů za ostateczny wygl─ůd zamku.

W 1522 roku Bornholm zosta┼é przekazany w ramach sp┼éaty d┼éugu hanzeatyckiemu (nale┼╝─ůcemu do ┼Ťredniowiecznej Hanzy – zwi─ůzku kupc├│w/miast handlowych), niemieckiemu miastu Lubeka. W├│wczas na terenie Hummershus powsta┼éy nowe umocnienia, kt├│re nada┼éy zamkowi kszta┼ét rozpoznawalny w dzisiejszych ruinach. Bornholm wraz ze swoj─ů twierdz─ů powr├│ci┼é do Kr├│lestwa Danii w 1576 roku.

Wraz z rozwojem broni palnej i artyleryjskiej w XVII wieku, twierdza zaczęła tracić na znaczeniu w północnej Europie. W 1645 roku cała wyspa została tymczasowo podbita przez Szwecję, ale powróciła na mocy traktatu pokojowego do Danii.

Zaledwie 13 lat później na mocy traktatu pokojowego w Roskilde Bornholm ponownie powrócił we władanie Szwecji.

W tym samym roku 1658 na Bornholmie wybuch┼éo powstanie, a Hammershus zosta┼éo zdobyte za pomoc─ů podst─Öpu dzi─Öki mundurowi zastrzelonego w R├Şnne kapitana garnizonu szwedzkiego. Powstanie zako┼äczy┼éo si─Ö w 1660 roku traktatem pokojowym w Kopenhadze. Tym samym zamek wraz z ca┼é─ů wysp─ů powr├│ci┼é do Kr├│lestwa Danii.

Niemal┼╝e wiek p├│┼║niej, w 1743 roku R├Şnne sta┼éo si─Ö siedzib─ů namiestnika kr├│lewskiego, co sprawi┼éo, ┼╝e Hammershus straci┼éo na znaczeniu i zdecydowano si─Ö j─ů zburzy─ç. Twierdza popad┼éa w ruin─Ö, a surowce z niej pozyskane s┼éu┼╝y┼éy jako materia┼éy budowlane dla mieszka┼äc├│w okolicznych wsi i miast (a tak┼╝e do budowy twierdzy na Christians├Ş).

W 1822 Hammershus zyska┼éo status zabytku i w├│wczas rozpocz─Ö┼éa si─Ö stopniowa renowacja ruin, kt├│ra trwa do dzi┼Ť.

Ruiny Zamku Hammershus - krajobraz
Ruiny Zamku Hammershus – krajobraz

Bibliografia