Śledzie z Bornholmu to przede wszystkim „bornholmer”, czyli pikling: cały śledź lekko solony i wędzony na gorąco, na wyspie często nad olchą. W wędzarniach je się go z chlebem żytnim i surowym żółtkiem albo jako kanapkę Sol over Gudhjem, a z Christiansø pochodzą śledzie korzenne (kryddersild). Piszę, skąd dziś pochodzi ryba, jak ją jeść, gdzie kupić i jak przywieźć śledzie do Polski.
W skrócie (stan na 17 października 2026)
- Bornholmer to po duńsku wędzony śledź z Bornholmu, po polsku pikling: cały, z głową, lekko solony i wędzony na gorąco przez 2–6 godzin, często nad olchą.
- Ceny 2026: Sol over Gudhjem 94–110 DKK, śledź z dodatkami 60–89 DKK, smażony solony śledź (saltstegt sild) 94–104 DKK.
- Ryba: według lokalnej prasy (2024) połowy śledzia przy Bornholmie się skończyły. Nordbornholms Røgeri wędzi śledzie z północno-wschodniego Atlantyku.
- Kryddersild, czyli śledzie korzenne, robi na Christiansø od 1967 r. Ruths Kryddersild. Kupisz je też w Nexø Gamle Røgeri.
- Przywóz: ryby na własny użytek wieziesz z Danii bez procedur weterynaryjnych. Wędzony śledź nie jest trwały – wieź go w chłodzie (maks. 5 °C). Wędzarnie nie wysyłają ryb do Polski.
- W samolocie słoiki i puszki w zalewie liczą się jako płyny – pakuj je do bagażu rejestrowanego.
Od razu się przyznam: sama śledzi nie jem. Ten wpis jest więc przewodnikiem, a nie recenzją smaku. Zebrałam w nim fakty z duńskich źródeł, menu wędzarni na 2026 r. i przepisy o przewozie żywności – z datą i źródłem.
Data aktualizacji wpisu: 17 października 2026. Kurs: 1 DKK = 0,5841 zł (NBP, 16.10.2026), inne kwoty przeliczysz w kalkulatorze DKK na PLN. Ogólny poziom cen opisuję we wpisie ceny na Bornholmie.
Czym jest bornholmer, czyli wędzony śledź z Bornholmu
„Bornholmer” to po duńsku wędzony śledź z Bornholmu. Po polsku to pikling, czyli śledź lekko solony i wędzony w gorącym dymie. Szwedzi mówią na niego böckling.
Według duńskiej encyklopedii lex.dk røget sild (wędzony śledź) to oczyszczony śledź z głową, lekko solony i wędzony na gorąco przez 2–6 godzin, a po ostygnięciu jeszcze raz lekko solony. Na Bornholmie wędzi się go często nad olchą czarną. Robi się to dla smaku – trwalszy przez to nie jest.
Ciekawostka: dawne „røgede bornholmere” robiono z małych śledzi bałtyckich. Klienci uznają je dziś za zbyt małe, więc takich śledzi już się nie wędzi.
Jak bornholmer smakuje w porównaniu z piklingiem z polskiego sklepu, nie powiem. Pewne jest jedno: w wędzarni dostajesz świeżego śledzia z pieca. W Danii cały, nieopakowany śledź wędzony na gorąco może leżeć w sklepie poza lodówką, ale powinien zostać sprzedany w dniu wędzenia, najpóźniej dobę później.
Skąd pochodzą śledzie wędzone na Bornholmie?
O eksporcie wędzonych śledzi z Bornholmu pisano już w XVII w. Ryby lekko solono i wędzono w małych domowych wędzarniach, a rybacy i rolnicy mieli z tego dodatkowy zarobek. Pierwszą nowoczesną wędzarnię zbudowano w Gudhjem w 1886 r. Na przełomie XIX i XX w. na wyspie działało ok. 135 wędzarni, a w samym Gudhjem na początku XX w. nieco ponad 30. Miasteczko nazywano „miastem stu kominów”.
Większość wędzarni zniknęła w latach 1950–1970, gdy władze sanitarne zaostrzyły wymagania wobec pomieszczeń. Dziś na wyspie stoi ok. 60 charakterystycznych białych kominów, a czynnych wędzarni jest ok. 10 (Destination Bornholm). Znajdziesz je na liście czynnych wędzarni z adresami i sezonem.
Sama ryba zwykle nie pochodzi już spod Bornholmu. Nordbornholms Røgeri pisze wprost: dawniej śledzie łowiono w Bałtyku, a dziś w północno-wschodnim Atlantyku. Lokalna prasa pisała w 2024 r., że połowy śledzia przy Bornholmie się skończyły, a ryby sprowadza się z innych wód. W tym samym roku pozostali zawodowi rybacy rozwiązali związek rybaków Bornholmu i Christiansø – po 141 latach. Inne wędzarnie nie podają na stronach, skąd mają śledzie.
Dawne połowy i wędzenie pokazują archiwalne filmy Duńskiego Instytutu Filmowego: „Sildefangst og Silderøgning paa Bornholm” (1941) i „De røgede Bornholmere” (1942). Śledziom poświęcony jest też najstarszy festyn miejski na wyspie – Sildefest w Hasle, od 1959 r. w drugi weekend lipca (w 2027 r.: 8–11 lipca).
Jak wędzi się śledzie na Bornholmie?
Schemat jest podobny w każdej wędzarni:
- Śledzie się oczyszcza (głowa zostaje) i lekko soli.
- Ryby suszy się na powietrzu – w filmie z 1942 r. przez kilka godzin przed wędzarnią.
- Śledzie wiesza się w kominie nad żarem, na Bornholmie najczęściej z olchy. W 2017 r. właściciel Svaneke Røgeri opowiadał, że wiesza je na rożnach, a płomienie gasi ręcznie wodą.
- Wędzenie na gorąco trwa kilka godzin, zwykle 2–6 (lex.dk). W Svaneke Røgeri w 2017 r. trwało nieco ponad 5 godzin w 60–80 °C.
- Po ostygnięciu śledzie jeszcze raz lekko się soli.
Tradycyjne wędzenie zobaczysz w Hasle. Hasle Røgeri nadal wędzi nad olchą i według Destination Bornholm jest ostatnią wędzarnią na wyspie, która robi to w otwartych kominach. Można ją zwiedzić z przewodnikiem (ok. 30 min z degustacją, 75 DKK, po rezerwacji); jesienią 2026 r. działa do 1 listopada. W 1991 r. jedną z dawnych wędzarni w Hasle (z 1898 r.) otwarto jako muzeum wędzarnictwa.
Jak jeść śledzie na Bornholmie
Śledzia je się w wędzarni (røgeri). W Gudhjem Røgeri jedzenie zamawiasz przy barze, a menu jest też po polsku. Bufet rybny i ceny innych ryb opisuję w osobnym wpisie: menu i ceny w wędzarniach.
Cały wędzony śledź z pieca
Klasyk to cały śledź z chlebem żytnim, masłem, rzodkiewką, szczypiorkiem i surowym żółtkiem – kanapkę składasz z tego sam (Hasle Røgeri nazywa ten zestaw w menu „Sol over Gudhjem” do samodzielnego złożenia). W Nordbornholms Røgeri dostajesz do śledzia surowe żółtko, szczypiorek i grubą sól. W menu 2026 śledź z dodatkami kosztuje 60–89 DKK (ok. 35–52 zł) – ceny w poszczególnych wędzarniach są w tabeli niżej.
Jeśli też nie jesz śledzi, w wędzarni zamówisz inne ryby. Ja biorę wędzonego łososia, kotlety rybne albo świeżo smażoną rybę.
Sol over Gudhjem
Sol over Gudhjem („słońce nad Gudhjem”) to kanapka: chleb żytni z masłem, wędzony śledź, krążek cebuli z surowym żółtkiem w środku, plasterki rzodkiewki i szczypiorek. Nazwa nawiązuje do Gudhjem, miasteczka znanego z wędzarni śledzi. Duńska prasa powtarza legendę, że kanapkę wymyślił w czasie II wojny światowej kopenhaski król smørrebrød Oskar Davidsen – ale to tylko opowieść.
W menu 2026 Sol over Gudhjem kosztuje 94–110 DKK (ok. 55–64 zł). W Aarsdale Røgeri lokalna wersja nazywa się „Sol i Aarsdale” (95 DKK) i jest w karcie tylko w szczycie sezonu, od ok. 7 lipca.
W czerwcu w porcie w Gudhjem odbywa się festiwal kulinarny Sol over Gudhjem: od 2009 r., przez dwa dni, z konkursem kucharzy i ponad 20 tys. gości. Termin na 2027 r. sprawdź na solovergudhjem.com – 17.10.2026 jeszcze go nie było.
Sol over Gudhjem w domu. Na Bornholmie bierze się bornholmera, w Polsce zastąpi go pikling. Potrzebujesz:
- kromki chleba żytniego posmarowanej masłem,
- filetów z wędzonego śledzia,
- krążka cebuli i surowego żółtka (żółtko kładziesz w środek krążka),
- rzodkiewki w plasterkach i posiekanego szczypiorku,
- szczypty grubej soli – tak podaje śledzia Nordbornholms Røgeri.
Saltstegt sild – smażony solony śledź
Drugie śledziowe danie z menu wędzarni to saltstegt sild, czyli smażony solony śledź. Podaje się go z chlebem żytnim, duszoną cebulą, burakami, bornholmską musztardą i masłem. W 2026 r. kosztuje 94 DKK (ok. 55 zł) w Gudhjem Røgeri i 104 DKK (ok. 61 zł) w Hasle Røgeri.
Kryddersild z Christiansø
Kryddersild to po polsku najbliżej śledź korzenny. Śledź bez głowy i wnętrzności dojrzewa w mieszance soli i cukru (trzy części soli na jedną cukru) z „tajną” mieszanką przypraw – zwykle z pieprzem, zielem angielskim, czerwonym sandałowcem, imbirem i liściem laurowym. Potem można go marynować dalej, np. w winie wzmacnianym albo z przecierem pomidorowym.
Na Christiansø śledzie robi Ruths Kryddersild, w budynku „Gigskuret” przy porcie na Frederiksø. Firmę założyła w 1967 r. Ruth, a od 2011 r. prowadzi ją jej córka Rikke z dwoma stałymi pracownikami. W ofercie są śledzie korzenne, pomidorowe i curry. Kupisz je przy porcie na Frederiksø, a na Bornholmie w Nexø Gamle Røgeri. Słoiki sprzedaje też duński sklep internetowy Kystfisken – przed zamówieniem sprawdź, czy wysyła do Polski. Jak tam dopłynąć: rejs na Christiansø.
Uważaj na podobne nazwy. Christiansøpigens Sild to inna firma: ręcznie robi śledzie w małej przetwórni w Svaneke według przepisu dziewczyny z Christiansø, z ryb z Bałtyku i Morza Północnego. Według producenta jej słoiki kupisz w większości wędzarni i sklepów rybnych na wyspie. Sama nazwa „Christiansø” na słoiku niczego nie gwarantuje: w 2019 r. duńskie radio DR opisywało spór, bo śledzie „Christiansø” robi też firma Lykkeberg z Nyborga na Fionii.
Gdzie zjeść i kupić śledzie na Bornholmie
Wędzarnie działają zwykle od końca marca albo Wielkanocy do jesiennych ferii w październiku. Śledzie w menu 2026:
| Gdzie | Co ze śledzia | Cena 2026 (DKK) | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Gudhjem Røgeri | Sol over Gudhjem / cały śledź / saltstegt sild | 94 / 75 / 94 | karta po polsku, zamawiasz przy barze |
| Allinge Røgeri, Snogebæk Røgeri | Sol over Gudhjem | 94 | ta sama grupa co Gudhjem Røgeri |
| Hasle Røgeri | Sol over Gudhjem / cały śledź / saltstegt sild | 104 / 88 / 104 | otwarte kominy, zwiedzanie; jesienią 2026 do 1.11 |
| Café Klint (Gudhjem) | Sol over Gudhjem | 110 | kawiarnia, nie wędzarnia |
| Svaneke Røgeri | śledź z chlebem | 60 | – |
| Nordbornholms Røgeri (Allinge) | cały śledź z surowym żółtkiem i grubą solą | 89 | sklep internetowy (słoiki Christiansøpigens Sild) wysyła tylko w Danii |
| Aarsdale Røgeri | „Sol i Aarsdale” | 95 | tylko od ok. 7.07 |
| Nexø Gamle Røgeri | ryby na wynos, kotlety rybne, kryddersild Ruths | kotlety: 18 za sztukę, 60 za 4 | sezon 2026 do 18.10, zapowiedź: cały grudzień 2026 |
| Ruths Kryddersild (Frederiksø, Christiansø) | śledzie korzenne, pomidorowe i curry | – | przy porcie |
Moja ulubiona wędzarnia to Nexø Gamle Røgeri (Stenbrudsvej 22, Nexø) – przede wszystkim za kotlety rybne. Na wynos kosztują 18 DKK za sztukę albo 60 DKK za cztery (ok. 35 zł), a porcja kotletów w restauracjach wędzarni 88–129 DKK. W sezonie 2026 (27.03–18.10) wędzarnia działa codziennie od 10:00, kuchnia w godz. 11–16, a ryby wyjmuje się z pieców o 11:00. Strona zapowiada też otwarcie przez cały grudzień 2026 r., ale bez godzin – sprawdź je przed wizytą.
Krakersy, sery, piwo i karmelki opisuję we wpisie co jeszcze zjeść i przywieźć z Bornholmu.
Jak przywieźć śledzie z Bornholmu do Polski
Ja z wędzarni w Nexø przywożę ryby i kotlety rybne. Proszę o hermetyczne zapakowanie i wiozę je w lodówce turystycznej – zimą wystarcza torba termiczna w bagażniku. Do domu jedzie też makrela w pomidorach z puszki, która smakuje mi bardziej niż jakakolwiek w Polsce (marki niestety nie pamiętam). Zapasy robię w Kvickly w Nexø (Købmagergade 12, w tygodniu 7–20): sklep ma duży wybór jedzenia, a ja kupuję tam musztardę miodową i olej z chili.
Czy wolno przewozić ryby z Danii do Polski?
Tak. W podróży wewnątrz UE możesz przewozić produkty pochodzenia zwierzęcego, także ryby, na własny użytek (Your Europe). Procedury weterynaryjne nie dotyczą przewozu między państwami UE (Główny Inspektorat Weterynarii), a Krajowa Administracja Skarbowa podaje limity dla towarów z UE tylko przy wyrobach akcyzowych, np. alkoholu i tytoniu. Limit 20 kg produktów rybnych dotyczy przywozu spoza UE. Your Europe zastrzega jedynie, że przy lokalnych ogniskach chorób zwierząt mogą obowiązywać ograniczenia.
Bornholmslinjen nie podaje na stronie zasad dotyczących żywności w bagażu. Na szybkie promy wnosisz jedną sztukę bagażu podręcznego do 8 kg, więc jeśli płyniesz autem, lodówka turystyczna zostaje w bagażniku. Trasy i ceny opisuję we wpisie prom na Bornholm z Polski.
Ile wytrzymuje wędzony śledź i jak go przechowywać
Śledź jest bardzo tłusty i szybko się psuje, a wędzenie na gorąco nie konserwuje go na dłużej. Dlatego gotowe dania ze śledzia sprzedaje się zwykle jako półkonserwy w słoikach i puszkach.
| Produkt | Jak przechowywać | Ile wytrzyma |
|---|---|---|
| Ciepły śledź z pieca, bez opakowania | zjedz od razu, resztę włóż do lodówki | najlepiej tego samego dnia, najpóźniej następnego (w Danii bez lodówki sprzedaje się go w dniu wędzenia, najpóźniej dobę później) |
| Ryby wędzone zapakowane (próżniowo, hermetycznie) | w chłodzie, maks. 5 °C; w drodze lodówka turystyczna albo torba termiczna | do daty na opakowaniu |
| Śledzie marynowane w słoiku, np. kryddersild (półkonserwy) | w lodówce; w duńskich sklepach maks. 10 °C | do daty na etykiecie (według lex.dk zwykle ok. 6 miesięcy; słoik Ruths w sklepie internetowym miał 17.10.2026 datę 3.11.2026) |
| Ryby w puszce (pełne konserwy) | nieotwarte w szafce | co najmniej rok w temperaturze pokojowej |
Jeśli na opakowaniu jest temperatura przechowywania, trzymaj się jej – część śledzi w puszkach to też półkonserwy. W domu trzymaj ryby w lodówce w maks. 5 °C, tak radzi duński urząd ds. żywności (Fødevarestyrelsen). Wędzarnie nie piszą na stronach o terminach ani o pakowaniu próżniowym, więc zapytaj o to przy zakupie.
Śledzie w samolocie
W bagażu podręcznym płyny wolno mieć tylko w pojemnikach do 100 ml w jednej litrowej torebce, a za płyny uznaje się też pasty i mieszaniny ciała stałego z płynem. Śledź w zalewie, w oleju czy w sosie pomidorowym to taka mieszanina: lotnisko w Kopenhadze wymienia wprost m.in. makrelę w pomidorach, a lotnisko na Bornholmie zalicza do płynów konserwy („dåsemad”). Słoiki i puszki pakuj więc do bagażu rejestrowanego, w którym wolno przewozić żywność płynną i stałą.
Ryby wędzone zapakowane próżniowo to żywność stała, więc najpewniej przejdą kontrolę w bagażu podręcznym – ale żaden przepis nie mówi tego wprost. Przez całą podróż będą jednak bez chłodzenia, więc sprawdzi się to tylko przy krótkiej trasie.
Lotnisko w Kopenhadze ma od 19 maja 2026 r. nowe skanery, ale limit 100 ml nadal obowiązuje (stan na 17.10.2026). Lotnisko spodziewa się zgody na większe pojemniki do końca 2026 r., więc przed wylotem sprawdź zasady.
Czy wędzarnie wysyłają ryby do Polski?
Nie. Sklep internetowy Nordbornholms Røgeri wysyła tylko w Danii (PostNord, 1–2 dni), bo paczki nie mogą długo stać bez chłodzenia; ostatnia wysyłka w sezonie 2026 to 21 października. Sklep Svaneke Røgeri wysyła do 10 krajów Europy, ale nie do Polski, a na stronie Nexø Gamle Røgeri sklepu internetowego nie ma. Ciepłego śledzia z pieca spróbujesz więc tylko na Bornholmie.
Najczęstsze pytania o śledzie z Bornholmu
Czym są śledzie z Bornholmu?
Najbardziej znane są całe śledzie wędzone na gorąco – po duńsku „bornholmer”, po polsku pikling. Wędzi się je kilka godzin, często nad olchą, i je z chlebem żytnim, rzodkiewką, szczypiorkiem i surowym żółtkiem. Na wyspie zjesz też smażonego solonego śledzia (saltstegt sild) i śledzie korzenne z Christiansø.
Czy śledzie z Bornholmu są łowione przy Bornholmie?
Zwykle już nie. Lokalna prasa pisała w 2024 r., że połowy śledzia przy Bornholmie się skończyły, a Nordbornholms Røgeri wędzi śledzie z północno-wschodniego Atlantyku. Producenci śledzi korzennych używają śledzi bałtyckich, gdy je dostaną, a poza tym śledzi z Morza Północnego.
Czym jest Sol over Gudhjem i ile kosztuje?
To kanapka: chleb żytni z masłem, wędzony śledź, krążek cebuli z surowym żółtkiem, rzodkiewka i szczypiorek. W 2026 r. kosztuje 94 DKK w Gudhjem, Allinge i Snogebæk Røgeri, 104 DKK w Hasle Røgeri i 110 DKK w Café Klint w Gudhjem (ok. 55–64 zł).
Gdzie zjeść wędzonego śledzia na Bornholmie?
W wędzarniach (røgeri), m.in. w Gudhjem, Hasle, Allinge, Snogebæk, Svaneke, Aarsdale i Nexø. Działają zwykle od końca marca albo Wielkanocy do jesiennych ferii w październiku, a śledź z dodatkami kosztuje w menu 2026 60–89 DKK. Adresy i sezon znajdziesz na liście wędzarni.
Ile wytrzymuje wędzony śledź?
Krótko, bo wędzenie na gorąco nie przedłuża trwałości śledzia. Ciepłego śledzia z pieca zjedz tego samego dnia albo następnego – w Danii nieopakowany śledź z pieca powinien zostać sprzedany w dniu wędzenia, najpóźniej dobę później. Zapakowane ryby wędzone trzymaj w maks. 5 °C i sprawdzaj datę na opakowaniu.
Czy można przywieźć ryby z Danii do Polski?
Tak. W podróży wewnątrz UE możesz przewozić produkty pochodzenia zwierzęcego na własny użytek, bez procedur weterynaryjnych; limit 20 kg dotyczy tylko przywozu spoza UE. W samolocie śledzie w zalewie i konserwy w sosie liczą się jako płyny, więc pakuj je do bagażu rejestrowanego.
Czym jest kryddersild z Christiansø?
To śledź korzenny, który dojrzewa w soli, cukrze i przyprawach (m.in. pieprz, ziele angielskie, imbir, liść laurowy). Na Christiansø robi go od 1967 r. Ruths Kryddersild. Kupisz go przy porcie na Frederiksø, w Nexø Gamle Røgeri i w duńskim sklepie internetowym Kystfisken.
📚 Źródła (sprawdzone 17.10.2026)
- Encyklopedia lex.dk: sild, røget sild, røgning, kryddersild, sol over Gudhjem, Gudhjem, Hasle, Nexø, erhvervslivet på Bornholm, halvkonserves, helkonserves
- Słowniki: DanNet – bornholmer, sjp.pl – pikling
- Destination Bornholm: Smagen af Bornholm (kominy, czynne wędzarnie, Hasle Røgeri)
- Det Danske Filminstitut: Sildefangst og Silderøgning paa Bornholm (1941), De røgede Bornholmere (1942)
- Pochodzenie śledzi: Nordbornholms Røgeri – røget sild, bornholm.nu (17.11.2024), Bornholms Tidende (16.07.2024)
- Wędzenie w Svaneke Røgeri: Landbrugsavisen (12.07.2017)
- Menu 2026: Gudhjem Røgeri, Hasle Røgeri, Svaneke Røgeri, Nordbornholms Røgeri, Aarsdale Røgeri, Café Klint, Nexø Gamle Røgeri – delikatesy
- Godziny i sezon: Nexø Gamle Røgeri, Hasle Røgeri, Kvickly Nexø
- Kryddersild: christiansoe.dk – Ruths Kryddersild, Kystfisken, Nordbornholms Røgeri – Christiansøpigens Sild, strona producenta Christiansøpigens Sild (podstrony „Historien” i „Vores sild”), DR (9.04.2019)
- Sol over Gudhjem i Sildefest: Familie Journal (27.06.2026), festiwal Sol over Gudhjem, Sildefest w Hasle
- Przechowywanie: Fødevarestyrelsen – temperatury dla ryb, Fødevarestyrelsen – lodówka maks. 5 °C, Fødevarestyrelsen – przechowywanie w domu, BEK nr 1331 z 20.11.2025
- Przewóz żywności: Your Europe – produkty pochodzenia zwierzęcego, Główny Inspektorat Weterynarii, Krajowa Administracja Skarbowa, rozporządzenie (UE) 2019/2122
- Bagaż i lotniska: rozporządzenie (UE) 2015/1998, Your Europe – bagaż, lotnisko w Kopenhadze – płyny, lotnisko w Kopenhadze – bagaż rejestrowany, lotnisko w Kopenhadze – nowa kontrola bezpieczeństwa (05.2026), lotnisko na Bornholmie – kontrola
- Prom i wysyłka ryb: Bornholmslinjen, Nordbornholms Røgeri – warunki sklepu, sklep Svaneke Røgeri
- Wszystkie źródła sprawdzone 17.10.2026. Kurs walut: NBP, tabela A z 16.10.2026.
