Stralsund: atrakcje i przewodnik po hanzeatyckim mieście

Stralsund to hanzeatyckie miasto w północnych Niemczech (Meklemburgia-Pomorze Przednie), nad cieśniną Strelasund naprzeciw Rugii, a jego Stare Miasto jest od 2002 roku na liście UNESCO. Zobacz tu przede wszystkim Alter Markt z gotyckim ratuszem i kościołem św. Mikołaja, wieżę kościoła Mariackiego, oceanarium Ozeaneum i żaglowiec Gorch Fock I w porcie – wszystko obejdziesz pieszo w jeden dzień.

Atrakcja	Wstęp (dorośli)	Godziny w 2026 roku
Stare Miasto (UNESCO) i wystawa Welterbe w pałacu Olthofów	bezpłatnie	wystawa 11:00⁠–⁠17:00, od kwietnia do października codziennie, od listopada do marca pn⁠–⁠sb
Kościół św. Mikołaja przy Alter Markt	4 € (pn⁠–⁠sb), w niedziele wstęp wolny	od kwietnia do października pn⁠–⁠sb 10:00⁠–⁠18:00, nd 12:30⁠–⁠16:00; od 1 listopada krócej
Kościół Mariacki z tarasem widokowym na wieży	brak cennika online	1.05⁠–⁠31.10 codziennie 10:00⁠–⁠17:00
Ozeaneum (oceanarium)	20 €, dzieci 4⁠–⁠16 lat 12 €	codziennie 9:30⁠–⁠17:00, w lipcu i sierpniu do 19:00
Muzeum Morskie (Meeresmuseum)	20 €; bilet łączony z Ozeaneum i Natureum 35 €	jak Ozeaneum
Żaglowiec Gorch Fock I (górny pokład)	4 €	1.04⁠–⁠31.10 wt⁠–⁠sb 11:00⁠–⁠16:00

Na Stare Miasto, wieżę kościoła Mariackiego i Ozeaneum wystarczy jeden pełny dzień – plan zwiedzania znajdziesz niżej. Auto zostaw na parkingu P+R Schwarze Kuppe albo przy Ozeaneum (szczegóły w części praktycznej). Do portu Mukran w Sassnitz, skąd płynie prom do Rønne (do 2022 roku pływał stąd także katamaran do Ystad), dojedziesz przez most Rügenbrücke na Rugię.

Stralsund w jeden dzień: plan zwiedzania i dojazd

Stare Miasto jest zwarte, więc najważniejsze miejsca obejdziesz pieszo w jeden dzień. Proponuję taką kolejność:

Samochodem ze Szczecina do Stralsundu jest ok. 200 km (ok. 2,5 h) – autostradą A11 w stronę Berlina, a potem A20. Ze Świnoujścia jest ok. 120 km. Pociągiem ze Szczecina pojedziesz z przesiadką, zwykle w Pasewalku. Ze Stralsundu do portu promowego Mukran w Sassnitz jest ok. 50 km. Most Rügenbrücke jest zwykle przejezdny całą dobę, ale bywa zamykany w dzień – w 2026 r. na przeglądy 16⁠–⁠18.06 i 21⁠–⁠24.09 (9:00⁠–⁠15:00) oraz na maraton 10.10. Ruch idzie wtedy groblą Rügendamm, a jej zwodzony most Ziegelgrabenbrücke kilka razy dziennie podnosi się dla statków (m.in. 12:20⁠–⁠12:40 i 17:20⁠–⁠17:40).

1

2

3

4

1: Stralsund, 2: Stralsund, 3: Stralsund, 4: Stralsund. Fot. Ewelina Podrez-Siama

Jeśli chcesz zobaczyć też Muzeum Morskie i wyspę Dänholm albo wolisz przenocować przed rejsem z Mukran, zaplanuj nocleg w Stralsundzie.

Linki ze strzałką są partnerskie: jeśli coś przez nie zarezerwujesz, dostanę niewielką prowizję · dlaczego?

Podoba Ci się ten przewodnik? Bardzo się cieszę. Mógł powstać dzięki temu, że niektóre linki są partnerskie – oznaczam je strzałką. Nie wiąże się to dla Ciebie z żadnymi dodatkowymi opłatami. Jak zarabia ten przewodnik

Stralsund – atrakcje: co zobaczyć

Punkty 1⁠–⁠9 to najważniejsze miejsca Starego Miasta i portu, dalej opisuję te na dłuższy pobyt. Ceny i godziny otwarcia na 2026 rok znajdziesz w ramkach przy atrakcjach.

1. Stare Miasto (Altstadt)

Stare Miasto w Stralsundzie wpisano w 2002 roku – razem ze Starym Miastem Wismaru – na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako przykład hanzeatyckiego miasta z zachowanym średniowiecznym układem ulic. Znajdziesz tu ceglane gotyckie kościoły, kamienice kupieckie z wysokimi szczytami i budynki z czasów szwedzkich. Bezpłatną wystawę o miejskim dziedzictwie (Welterbe-Ausstellung) zobaczysz w barokowym pałacu Olthofów przy Ossenreyerstraße 1 – od kwietnia do października codziennie, a od listopada do marca od poniedziałku do soboty, w godz. 11:00⁠–⁠17:00.

Zwiedzanie najlepiej zacząć od informacji turystycznej przy Alter Markt 9 (maj⁠–⁠październik: pn⁠–⁠pt 10:00⁠–⁠18:00, sb⁠–⁠nd i święta 10:00⁠–⁠15:00; listopad⁠–⁠kwiecień: pn⁠–⁠pt 10:00⁠–⁠17:00, sb 10:00⁠–⁠14:00). Można tam zarezerwować spacer z przewodnikiem. Stare Miasto objedziesz też kolejką turystyczną Darßbahn – 45-minutowy przejazd zarezerwujesz w GetYourGuide.

Na Starym Mieście zajrzyj też do miejsc, których nie opisuję osobno:

Lokalizacja: Stare Miasto (Altstadt), centrum Stralsundu

2. Kościół św. Mikołaja (Nikolaikirche)

Kościół św. Mikołaja przy Alter Markt to najstarszy z trzech wielkich kościołów parafialnych Stralsundu – w księdze miejskiej wzmiankowano go po raz pierwszy w 1276 roku. Nawę budowano od 1318 roku, a wieże w XIV i na początku XV wieku. To jeden z najważniejszych zabytków gotyku ceglanego na Pomorzu, z bogatym, w dużej części średniowiecznym wyposażeniem.

W środku zobacz barokowy ołtarz główny z lat 1706⁠–⁠1708, wykonany według projektu Andreasa Schlütera, oraz zegar astronomiczny z 1394 roku – dzieło Nikolausa Lilienfelda.

Zwróć też uwagę na ołtarze kupców handlujących z Bergen i Nowogrodem (Bergenfahrer i Nowgorodfahrer) – ślad po handlu w czasach Hanzy.

3. Kościół Mariacki (Marienkirche)

Kościół Mariacki przy Neuer Markt, wzmiankowany po raz pierwszy w 1298 roku, to największy kościół parafialny Stralsundu i jedno z arcydzieł późnego gotyku ceglanego.

Wieża kościoła ma dziś 104 metry. W latach 1548⁠–⁠1647, z iglicą o wysokości 151 m, była najwyższą budowlą świata. W środku zwróć uwagę na organy Friedricha Stellwagena z 1659 roku – ostatnie dzieło tego lubeckiego organmistrza, po renowacji znów w pełni sprawne od 2008 roku.

4. Ratusz (Rathaus)

Gotycki ratusz z charakterystyczną fasadą pełną blend i maswerków to symbol dawnej potęgi i zamożności miasta.

Ratusz budowano od XIII wieku, a ozdobną fasadę od strony Alter Markt dostawiono w 1444 roku. Dziś mieszczą się w nim urząd miasta i rada miejska, ale przez arkady wejdziesz na dziedziniec z dwukondygnacyjną galerią i przejdziesz nim w stronę kościoła św. Mikołaja.

Lokalizacja: Alter Markt, Stralsund

5. Ozeaneum – oceanarium w porcie

Ozeaneum to oceanarium w jasnym, nowoczesnym budynku na wyspie portowej, otwarte w lipcu 2008 roku i wyróżnione tytułem Europejskiego Muzeum Roku 2010. W ok. 50 akwariach przejdziesz od basenu portowego Stralsundu przez Bałtyk i Morze Północne aż po otwarty Atlantyk. Największy zbiornik mieści 2,6 mln litrów wody, a w 20-metrowej hali „1:1 Riesen der Meere” wiszą modele wielorybów naturalnej wielkości, w tym płetwala błękitnego.

Ozeaneum zwiedzisz z polskim audioprzewodnikiem – uruchomisz go na własnym telefonie przez kod QR (jest też wersja dla dzieci). Zaplanuj co najmniej 2 godziny.

Sercem części z akwariami jest zbiornik „Offener Atlantik”: ma 9 m głębokości i szybę o powierzchni 80 m², a nad makietą wraku pływają rekiny, płaszczki i ławice makreli. Na tarasie na dachu mieszkają pingwiny Humboldta, a obok jest strefa dla dzieci „Meer für Kinder” ze zjeżdżalnią w kopule latarni morskiej. Praktycznie:

Ozeaneum należy do fundacji Deutsches Meeresmuseum, tak jak Muzeum Morskie w klasztorze św. Katarzyny (punkt 6). Jeśli chcesz zobaczyć oba, kup bilet łączony – dla dorosłego kosztuje 35 € zamiast 40 € za dwa osobne bilety i obejmuje też Natureum na półwyspie Darß.

6. Muzeum Morskie (Meeresmuseum)

Muzeum Morskie mieści się w dawnym klasztorze dominikanów św. Katarzyny, wzmiankowanym po raz pierwszy w 1251 roku. Działa tu od 1951 roku (w 2026 roku obchodzi 75-lecie) i należy do tej samej fundacji co Ozeaneum.

Po gruntownej modernizacji muzeum otwarto ponownie 17 lipca 2024 roku, a od maja 2025 roku działają też akwaria z rafami koralowymi Karaibów, Pacyfiku i Oceanu Indyjskiego. W hali dawnego kościoła klasztornego wisi szkielet płetwala zwyczajnego, a wystawy opowiadają o ewolucji, różnorodności życia w morzu i rybołówstwie.

1

2

3

1: Wulflamhaus przy Alter Markt (fot. Ewelina Podrez-Siama), 2: Stralsund fot. Ewelina Podrez-Siama, 3: Uliczka Starego Miasta (fot. Ewelina Podrez-Siama)

7. Stralsund Museum (dawniej Kulturhistorisches Museum)

Stralsund Museum to miejskie muzeum historii Stralsundu i okolic. Jego największym skarbem jest złota biżuteria wikingów z Hiddensee (Hiddenseer Goldschmuck), a w zbiorach jest też obraz Caspara Davida Friedricha.

Główna siedziba w dawnym klasztorze św. Katarzyny (Mönchstraße 25⁠–⁠28) jest zamknięta z powodu remontu – nowa wystawa stała ma zostać otwarta w marcu 2027 roku. Do tego czasu zwiedzisz Museumshaus przy Mönchstraße 38 – XIV-wieczny dom kupiecki, udostępniony od piwnicy po strych (wt⁠–⁠nd 10:00⁠–⁠17:00; ceny z października 2026: dorośli 5 €, bilet rodzinny 14 €). Od maja do października działa też filia na wyspie Dänholm (Marinemuseum).

Lokalizacja: Museumshaus, Mönchstraße 38, Stralsund (główna siedziba w remoncie: Mönchstraße 25⁠–⁠28)

8. Port w Stralsundzie (Hafen Stralsund)

Port w Stralsundzie to dziś przede wszystkim wyspa portowa (Hafeninsel) z odnowionymi ceglanymi spichlerzami, Ozeaneum i żaglowcem Gorch Fock I. Z restauracji na nabrzeżu widać cieśninę Strelasund i Rugię.

Port dzieli się na kilka części: starówkę z zabytkowymi spichlerzami i nowoczesną marinę, gdzie cumują jachty i statki wycieczkowe. Latem odbywają się tu targi rybne, festiwale i imprezy plenerowe.

Na nabrzeżu kupisz świeże i wędzone ryby – zapach wędzarni czuć w porcie od rana.

Lokalizacja: Hafenstraße, Stralsund

Z portu odpływają statki na Hiddensee i do Altefähr na Rugii, a także rejsy po porcie i cieśninie Strelasund. Godzinny rejs po porcie zarezerwujesz w GetYourGuide.

9. Gorch Fock I

Gorch Fock I to żaglowiec szkolny zbudowany w 1933 roku w hamburskiej stoczni Blohm & Voss – pierwszy statek swojej klasy, której cztery „siostry” wciąż pływają jako żaglowce szkolne. Po II wojnie światowej trafił do Związku Radzieckiego, a później wrócił do Stralsundu, swojego dawnego portu macierzystego, gdzie jest statkiem-muzeum.

Wnętrze statku (kajuty, maszynownia) jest w remoncie, więc zwiedzający wchodzą tylko na górny pokład i oglądają olinowanie oraz koło sterowe. Od 2016 roku żaglowiec figuruje jako zabytek ruchomy nr 1 na liście zabytków Stralsundu.

10. Brama Knieper (Kniepertor) i Brama Küter (Kütertor)

Brama Knieper (Kniepertor) stoi na północnym końcu Knieperstraße, a Brama Küter (Kütertor) po zachodniej stronie Starego Miasta, przy stawie Knieperteich. Kütertor wzmiankowano w 1281 roku, przebudowano w 1446 roku i do 1862 roku służyła jako więzienie. Kniepertor (pierwsza wzmianka z 1293 roku, ok. 21 m wysokości) w 1628 roku pomogła obronić miasto przed wojskami Wallensteina.

Z dziesięciu średniowiecznych bram miejskich do dziś przetrwały tylko te dwie; trzecią, Semlower Tor, wysadzono w 1960 roku. Obie mają gotyckie, ceglane detale i warto je połączyć ze spacerem wzdłuż zachowanych fragmentów murów.

Lokalizacja: Kniepertor – koniec Knieperstraße przy Olof-Palme-Platz; Kütertor – ulica Am Kütertor, Stralsund

1

2

3

1: Stralsund, 2: Stralsund, 3: Stralsund. Fot. Ewelina Podrez-Siama

11. Wyspa Dänholm

Wyspa Dänholm leży w cieśninie Strelasund, między Stralsundem a Rugią – przejeżdżasz przez nią starą groblą Rügendamm. Militarne znaczenie miała już w XVII wieku, gdy Szwedzi zbudowali tu fort Sternschanze, a w 1850 roku powstała tu pierwsza baza pruskiej marynarki wojennej.

Dziś na Dänholm są mariny i ścieżki spacerowe z widokiem na Stralsund i wyspę Rugia. Na terenie dawnej Sternschanze działa Marinemuseum Dänholm (filia Stralsund Museum) z historią niemieckiej marynarki i śmigłowcem marynarki na placu (maj⁠–⁠październik, wt⁠–⁠nd 10:00⁠–⁠17:00, dorośli 6 €).

Lokalizacja: Między Stralsundem a wyspą Rugia

1

2

3

1: Marina w Stralsundzie (, 2: Brzeg Strelasundu z widokiem na Stare Miasto (, 3: Port w Stralsundzie (. Fot. Ewelina Podrez-Siama)

12. Wasserkunst przy Kütertor

Wasserkunst to nie brama, tylko dawna miejska „maszyna wodna”: piętrowy dom z szachulcowym piętrem i szczytem na rogu ulic Am Kütertor i Knieperwall, zbudowany ok. 1690 roku przez budowniczego Jochima Zwollego. W środku pracowały kieraty, które tłoczyły wodę dla miasta – przez wieki brano ją ze stawów miejskich, m.in. z Knieperteich. W 1877 roku obok stanęła ośmioboczna ceglana wieża ciśnień, tzw. Neue Wasserkunst. Stara stacja zaopatrywała miasto w wodę do 1894 roku, kiedy otwarto wodociąg nad jeziorem Borgwallsee.

Od 1963 do 2003 roku w Wasserkunst, wieży ciśnień i bramie Kütertor działało schronisko młodzieżowe. W latach 2012⁠–⁠2015 cały zespół przebudowano na mieszkania, więc budynki oglądasz z zewnątrz – najlepiej przy okazji spaceru od Kütertor nad staw Knieperteich.

Lokalizacja: Am Kütertor 1 (róg Knieperwall), Stralsund

13. Molo w Stralsundzie (Nordmole)

Nordmole to ok. 450-metrowy falochron, który osłania port miejski od północy i zachodu. Spacerowicze przychodzą tu dla widoku na panoramę Starego Miasta i cieśninę Strelasund.

Lokalizacja: falochron Nordmole, północny skraj portu miejskiego, Stralsund

14. Plaża miejska (Strandbad)

Ze Starego Miasta dojdziesz Sundpromenade w ok. 10 minut do miejskiej plaży Strandbad. To prawie kilometr piasku z widokiem na Rugię, z łagodnym wejściem do wody, placem zabaw i boiskiem do siatkówki. W sezonie plażę pilnują ratownicy DLRG. Przy plaży nie ma parkingu – dojedziesz rowerem albo autobusem nr 4 (przystanek „Klinikum am Sund”).

15. Stawy miejskie i park Brunnenaue

Stare Miasto leży jak na wyspie: z jednej strony cieśnina Strelasund, z drugiej stawy miejskie Knieperteich i Frankenteich, w XIII wieku sztucznie powiększone jako część umocnień. Przez Knieperteich prowadzą Białe Mosty (Weiße Brücken), a w południowej części stawu od Wielkanocy do października tryska fontanna. Przy stawie są place zabaw, a wzdłuż zachodniego brzegu biegnie leśna ścieżka. Dalej na zachód, w stronę zoo, leży trzeci staw – Moorteich, otoczony lasem miejskim (Stadtwald).

Najstarszym parkiem miejskim jest Brunnenaue w dzielnicy Kniepervorstadt, ok. 1 km na północny zachód od Alter Markt. Wzmiankowano go w 1630 roku jako źródło lecznicze, w XIX wieku był ogrodem kwiatowym i placem do ćwiczeń gimnastycznych, a obecny kształt nadano mu w latach 60. XX wieku. Są tu szerokie łąki, plac zabaw i fontanna z 1874 roku, którą miasto co roku uruchamia dopiero po przekwitnięciu kasztanowców.

Lokalizacja: Knieperteich – zachodni skraj Starego Miasta (Knieperwall, Am Kütertor); Brunnenaue – Kniepervorstadt, Stralsund

16. Teatr w Stralsundzie (Theater Vorpommern)

Teatr przy Olof-Palme-Platz to stralsundzka scena Theater Vorpommern, który powstał w 1994 roku z połączenia teatrów Stralsundu i Greifswaldu. Budynek zaprojektował architekt z Kolonii Carl Moritz, a otwarto go 16 września 1916 roku „Fideliem” Beethovena. Aktualny program sprawdzisz na stronie theater-vorpommern.de.

Lokalizacja: Olof-Palme-Platz 6, Stralsund

17. Popiersie Ernsta Moritza Arndta

Na dziedzińcu dawnego klasztoru św. Katarzyny (tzw. Arndt-Hof), w kompleksie Muzeum Morskiego (punkt 6), stoi popiersie Ernsta Moritza Arndta (1769⁠–⁠1860) – pisarza urodzonego na Rugii, który uczył się w tutejszym gimnazjum. Część klasztoru jest w remoncie do 2027 roku, więc dostęp do dziedzińca sprawdź na miejscu.

Lokalizacja: dziedziniec klasztoru św. Katarzyny (Arndt-Hof), Stralsund

Stralsund najlepiej zwiedzać w drodze na Rugię i prom na Bornholm. Jak przeprawić się dalej, opisuję we wpisie o promach na Bornholm z Polski, a po przypłynięciu zacznij od stolicy wyspy, Rønne.

Stralsund praktycznie: parking, prom, pies i dzieci

Parking w Stralsundzie

Jeśli nie chcesz szukać miejsca na Starym Mieście, zostaw auto na parkingu P+R Schwarze Kuppe (ok. 440 miejsc). Autobusem linii 1 dojedziesz stąd na Stare Miasto i do portu w ok. 6 minut, pieszo dojdziesz w 20⁠–⁠25 minut. W 2025 roku parking był bezpłatny przez cały rok. Najbliżej Ozeaneum jest parking Quartier 65 na wyspie portowej (ok. 100 miejsc, wjazd od ulicy Am Fährkanal).

Ze Stralsundu na prom do Rønne

Ze Starego Miasta do portu Mukran jedziesz ok. 50 minut przez most Rügenbrücke. W nawigacji wpisz port promowy (Im Fährhafen 20, Sassnitz), a nie centrum Sassnitz. Odprawa na promy Bornholmslinjen z Sassnitz kończy się 20 minut przed odpłynięciem, a rejs do Rønne trwa 3 h 20 min. Rozkład, ceny i parking w porcie opisuję we wpisie prom Sassnitz – Rønne, wszystkie trasy porównuję w poradniku prom na Bornholm z Polski, a co zobaczyć po drodze – w przewodniku po Rugii i we wpisie o Parku Narodowym Jasmund z kredowymi klifami na północ od Sassnitz.

Stralsund z psem

W Stralsundzie byłam z psem. Najwięcej kłopotu było ze znalezieniem miejsca do zaparkowania, a na spacer poszliśmy nad wodę.

1

2

1: Spacer z psem nad Strelasundem (wrzesień 2020 r.), 2: Postój na pomoście nad wodą

Stralsund z dziećmi

Z dziećmi najłatwiej zaplanować dzień wokół Ozeaneum: są tu pingwiny, strefa zabaw „Meer für Kinder” i audioprzewodnik dla dzieci, a każde dziecko (4⁠–⁠16 lat) zwiedzające z dorosłym członkiem rodziny dostaje 1 € zniżki. Latem dochodzi plaża Strandbad z łagodnym wejściem do wody i placem zabaw, a przez cały rok – place zabaw przy stawie Knieperteich.

Drugi pomysł to zoo w zachodniej części miasta (wejście: Grünhufer Bogen 2). Według cennika zoo (stan na październik 2026) od 1 marca do 31 października dorośli płacą 8,50 €, dzieci 3⁠–⁠16 lat 4 €, a od listopada do lutego 5,50 € i 2,50 €. Zoo jest czynne od kwietnia do września 9:00⁠–⁠18:30, w marcu i październiku 9:00⁠–⁠17:00, od listopada do lutego 10:00⁠–⁠16:00. Goście zoo parkują bezpłatnie przy centrum handlowym Strelapark, a z dworca dojedziesz autobusem 3, 4 lub 6 do przystanku Strelapark-Zoo. Więcej pomysłów na podróż z dziećmi znajdziesz we wpisie Bornholm z dzieckiem.

Kiedy jechać do Stralsundu

Stralsund ma sens przez cały rok, ale część atrakcji działa tylko w sezonie (stan na październik 2026):

Historia Stralsundu

Zanim Stralsund otrzymał prawa miejskie w 1234 roku z rąk księcia Wizława I z Rugii, obszar ten był zamieszkany przez słowiańskie plemię Ranów (Rugian). Już we wczesnym średniowieczu istniały tu osady rybacko-handlowe, których mieszkańcy utrzymywali kontakty z innymi ludami południowego Bałtyku. Po podboju Rugii przez Duńczyków w 1168 roku i zniszczeniu słynnej świątyni Swantewita w Arkonie, rozpoczął się proces chrystianizacji oraz germanizacji tych terenów.

Stralsund, zwany niegdyś Strale, szybko zyskał znaczenie jako port i punkt handlowy, a jego rozwój przyspieszył napływ niemieckich osadników.

W czasach swojej świetności Stralsund odgrywał także ważną rolę polityczną. W 1370 roku, po wojnie z Danią, w mieście podpisano Pokój stralsundzki, który wzmocnił pozycję Hanzy. Architektura miasta z tego okresu, w tym imponujące gotyckie kościoły i ratusz, do dziś świadczy o jego dawnej potędze.

Po wojnie trzydziestoletniej Stralsund na prawie 200 lat stał się częścią Pomorza Szwedzkiego. W 1807 roku miasto zajęli Francuzi, a w 1809 roku na krótko wyparł ich ochotniczy oddział majora Ferdinanda von Schilla. W 1815 roku, po kongresie wiedeńskim, Stralsund przeszedł do Prus.

Podczas II wojny światowej miasto mocno ucierpiało w nalotach – w najcięższym, 6 października 1944 roku, zginęło ok. 800 osób. Po wojnie, jako część NRD, Stralsund odbudowywano w warunkach gospodarki centralnie planowanej, a nowy impuls do rozwoju przyniosły upadek muru berlińskiego w 1989 roku i zjednoczenie Niemiec w 1990 roku.

Stralsund – najczęstsze pytania