Hammeren (Hammerknuden). Spacer po północnym cyplu Bornholmu

Hammeren, po duńsku także Hammerknuden, to granitowy cypel na północnym krańcu Bornholmu: klify, wrzosowiska, dwie latarnie, ruiny średniowiecznej kaplicy i dawne kamieniołomy, a na skraju – zamek Hammershus. Pętla z Sandvig ma 7⁠–⁠8 km i zajmuje 2,5⁠–⁠3 godziny.

O Hammeren

Hammeren to granitowa „wyspa w wyspie” o powierzchni 182 ha na północnym krańcu Bornholmu. Od reszty wyspy oddziela ją dolina z jeziorem Hammersø, a najwyższy punkt, Stejlebjerg, ma 82 m n.p.m. Nazwa, znana od 1539 r. jako „Hammar”, oznacza kamieniste wzgórze, skałę.

Hammerknuden słynie ze stromych klifów nad Bałtykiem i śladów dawnych dziejów. Na skraju cypla stoją ruiny zamku Hammershus – największe ruiny zamku w Europie Północnej, a na północnym wybrzeżu średniowieczna Salomons Kapel.

Przez cypel prowadzi sieć ścieżek: przez wrzosowiska, nagie granitowe skały i zarośla brzozy, dębu i sosny, które pojawiły się, gdy ustał wypas. Teren należy do państwa (Naturstyrelsen), a zarastanie ogranicza się m.in. przez wycinkę i wypas owiec.

Na cyplu stoją dwie latarnie: wyżej położona Hammeren Fyr i niższa Hammerodde Fyr na samym północnym cyplu – obie są na trasie opisanej niżej.

Jak powstało Hammerknuden?

Hammeren zbudowany jest z granitu Hammer – najjaśniejszego granitu Bornholmu, który występuje na ostatnich ok. 5 km północnego krańca wyspy. Granit krystalizował z magmy głęboko pod powierzchnią ok. 1,4 mld lat temu i należy do najmłodszych granitów Bornholmu.

Później ruchy skorupy ziemskiej wypiętrzyły te skały, a erozja, fale, wiatr i lądolód odsłoniły granit i wyrzeźbiły dzisiejsze klify. Przez ok. 100 lat granit wydobywano tu na skalę przemysłową. Kamieniołomy zamknięto na początku lat 70. XX w., gdy Hammeren objęto ochroną; w największym wyrobisku powstało jezioro Opalsøen.

Linki ze strzałką są partnerskie: jeśli coś przez nie zarezerwujesz, dostanę niewielką prowizję · dlaczego?

Podoba Ci się ten przewodnik? Bardzo się cieszę. Mógł powstać dzięki temu, że niektóre linki są partnerskie – oznaczam je strzałką. Nie wiąże się to dla Ciebie z żadnymi dodatkowymi opłatami. Jak zarabia ten przewodnik

Hammerknuden (Hammeren) – opis trasy spacerowej

Opis prowadzi z Sandvig wzdłuż północnego wybrzeża, przez obie latarnie do portu Hammerhavn i ruin Hammershus, a potem obok jeziora Hammersø z powrotem do Sandvig.

Start trasy: Sandvig

Trasa zaczyna się w Sandvig. Dojedziesz tu autobusami 1, 2, 3, 10, 1A i 3A, a samochód zostawisz za darmo np. przy Opalsøen albo przy latarni Hammeren Fyr.

Przeczytaj teżAllinge-Sandvig: co zobaczyć na północy BornholmuAllinge-Sandvig na północnym krańcu Bornholmu, ok. 24 km od Rønne: porty, wędzarnie, domy z muru pruskiego i ryty naskalne Madsebakke. Blisko do Hammershus.

Etap 1: Sandvig do Hammerodde Fyr

Z Sandvig ścieżka prowadzi wzdłuż wybrzeża do Hammerodde Fyr – latarni morskiej zbudowanej w 1895 roku na najbardziej wysuniętym na północ krańcu Bornholmu.

Hammerodde Fyr to niska, kwadratowa, bielona wieża (12 m). Latarnia wciąż działa, a przy niej mieści się stacja obserwacji wybrzeża, która kontroluje ruch statków – do środka nie wejdziesz. Z cypla widać surowe północne wybrzeże i otwarty Bałtyk, a przez teren latarni prowadzi ścieżka przyrodnicza obok małego lasu Fyrmesterskoven.

Etap 2: Salomons Kapel

Od Hammerodde Fyr ścieżka biegnie wzdłuż północnego wybrzeża do Salomons Kapel, ok. 2 km na północny zachód od Sandvig. To ruiny kaplicy z początku XIV w., zbudowanej przy naturalnej przystani Kragkås, gdzie w średniowieczu działał targ śledziowy. Zachowały się mury nawy (13,5 × 7,2 m) i kruchty od południa.

Kaplica była poświęcona św. Salomonowi, który według legendy miał chronić żeglarzy przed burzami. Ruiny stoją na skalistym wybrzeżu, z pięknym widokiem na morze.

Przy północno-zachodnim narożniku kaplicy jest Salomons kilde – źródło, które w średniowieczu uważano za święte. Co roku latem w ruinach odprawiane jest nabożeństwo pod gołym niebem.

Etap 3: Latarnia Morska Hammeren Fyr

Z Salomons Kapel trasa wspina się w głąb półwyspu do Latarni Morskiej Hammeren Fyr. To jeden z najbardziej charakterystycznych punktów na trasie.

Granitowa wieża z 1872 r. stoi tuż przy Stejlebjerg, najwyższym punkcie Hammeren. Jej światło świeciło 91 m n.p.m. – najwyżej ze wszystkich latarni w Danii – ale nisko wiszące chmury często je zasłaniały, dlatego w 1895 r. zbudowano niższą Hammerodde Fyr. Hammeren Fyr wyłączono w 1990 r. W półroczu letnim możesz wejść na szczyt od 9:00 do zachodu słońca, gdy pozwala pogoda; wstęp jest wolny. W pogodny dzień można nawet dostrzec wybrzeże Szwecji. Przy latarni stoi też radziecki nagrobek porucznika, który zmarł w maju 1945 r. (o tym okresie piszę we wpisie Bornholm w czasie II wojny światowej).

Etap 4: Hammerhavn

Z latarni schodzisz na zachodnią stronę cypla, do portu Hammerhavn. Zbudowano go w latach 1891⁠–⁠1892 do wywozu granitu z kamieniołomów na Hammeren – aż do I wojny światowej codziennie wypływały stąd statki z kostką brukową i krawężnikami do Niemiec.

Dziś to mała przystań i dobre miejsce na odpoczynek; są tu toalety i bezpłatny parking. Z Hammerhavn wypływają też łodzie Bornholms Bådfart na rejsy wzdłuż klifów pod Hammershus i Jons Kapel, a w porcie wypożyczysz kajak lub deskę SUP (więcej o pływaniu na desce we wpisie SUP na Bornholmie).

Etap 5: Ruiny Zamku Hammershus

Następnie trasa prowadzi do ruin zamku Hammershus – największych ruin zamku w Europie Północnej, na 74-metrowej skale nad morzem. Wstęp jest wolny, a w centrum Brohuset (jesienią 2026 r. do 1.11 codziennie 10:00⁠–⁠16:00, potem w weekendy do 13.12 i 27⁠–⁠30.12) są toalety, kawiarnia i bezpłatna wystawa o historii zamku.

Przeczytaj teżZamek Hammershus. 🏰 Największe ruiny zamku w Europie PółnocnejRuiny zamku Hammershus na 74-metrowej skale: bezpłatny wstęp przez cały rok, centrum Brohuset, parking, autobusy 2 i 10, wizyta z psem i spacer przez Hammeren.

Etap 6: Hammersø i powrót do Sandvig

Z Hammershus wracasz do Sandvig obok jeziora Hammersø – największego jeziora Bornholmu (ok. 10 ha).

Jezioro leży w szczelinowej dolinie, która oddziela Hammeren od reszty wyspy, i otaczają je strome granitowe zbocza. Dalej ścieżka prowadzi przez wrzosowiska z powrotem do Sandvig.

Spacer po Hammeren (Hammerknuden) – co warto wiedzieć?

Długość trasy

Pętla ma ok. 7⁠–⁠8 km. Jej przejście zajmuje średnio 2,5⁠–⁠3 godziny, w zależności od tempa i liczby przerw. Jeśli chcesz wejść na latarnię i zajrzeć do centrum Brohuset, zarezerwuj pół dnia.

Trudność trasy

Trasa jest umiarkowanie trudna: spora część prowadzi szerszą drogą, ale niektóre ścieżki są strome i skaliste. Szlak jest dobrze oznakowany i dostępny dla osób o średniej kondycji oraz większych dzieci.

Warunki pogodowe

Na Hammeren byliśmy wiele razy – latem, jesienią i zimą – i za każdym razem było warto.

Nie wybierałabym się tu jednak w ulewę ani tuż po niej – błoto i śliskie skały odbierają przyjemność z marszu, a bywają też niebezpieczne. Przy śniegu oceń własne umiejętności i przygotowanie.

Przygotowanie do trasy

Na spacer po Hammeren zabierz:

Spacer po Hammeren z psem

Jak większość tras spacerowych na Bornholmie, również Hammeren możesz przejść z psem (więcej we wpisie Bornholm z psem). Pies może też wejść na ruiny Hammershus, ale w budynku Brohuset wolno z nim tylko przejść przez hol.

Hammerknuden (Hammeren) – galeria zdjęć

1

2

3

4

1: Wrzosy w Hammeren, 2: Hammeren Fyr, 3: Hammersø, 4: Hammeren. Fot. Ewelina Podrez-Siama

1

2

3

4

1: Owce w Hammershus fot. Ewelina Podrez-Siama, 2: Zamek Hammershus, 3: Zamek Hammershus, 4: Hammershus fot. Ewelina Podrez-Siama

1

2

3

4

1: Hammeren fot. Ewelina Podrez-Siama, 2: Hammeren z psem fot. Ewelina Podrez-Siama, 3: Hammerhavn, 4: Jabłoń w Hammeren fot. Ewelina Podrez-Siama